Audio(techniek) in kerkgebouwen

Toegegeven, ik ben niet de meest actieve kerkbezoeker en als ik er kom is het steeds vaker om iemand te eren die helaas niet meer onder ons is.

Dit maakt in ieder geval dat ik in verschillende kerkgebouwen kom, ieder met hun eigen unieke en mooie eigenschappen. Prachtige gebouwen en van binnen alles even stijlvol aangekleed en ingericht. Eenmaal plaats genomen op de bank is het voor mij en iedere andere toehoorder in het gebouw de taak aandachtig te luisteren voor wat er komen gaat. En nu net daar gaat het

in veel gevallen mis, of zou het in ieder geval beter kunnen én moeten!
Hoe dat komt en wat er aan te doen is zal ik hierna uiteenzetten, op een manier dat iedereen het begrijpt. (En als dit niet zo is, dan hoor ik dat graag).

Hallo versta je mij?

Het meest voorname is de verstaanbaarheid van de mensen die spreken. Hoe goed iemand te verstaan is, hangt van veel factoren af, zoals:

  • Het gebruik en plaatsing van de microfoon
  • De luidsprekers die in de kerk geplaatst zijn en de inregeling daarvan
  • De akoestiek van het gebouw (reflectie en galm)

De microfoon

Waarschijnlijk is iedereen wel bekend met het fenomeen microfoon. Zo’n ding wat je voor je mond houdt als je praat, waarna het door een versterker gaat en uiteindelijk je stem, als het goed is, luid en duidelijk door de speakers komt, zodat iedereen je goed horen, of beter gezegd, verstaan kan.
Microfoons zijn er in vele soorten en maten, ieder met zijn eigen voor- en nadelen en prijskaartje.
De meeste geschikte microfoon voor een kerkgebouw is een gevoelige microfoon die zoveel mogelijk in de (nabije) omgeving opvangt en is geoptimaliseerd voor spraak.
mic Het grote voordeel hiervan is, dat het niet heel veel uitmaakt of dat je 10 of 25cm van de microfoon af staat. Dit is met name belangrijk als er verschillende sprekers door dezelfde microfoon moeten praten. Nadeel is echter de veel grotere kans op ‘rondzingen’ oftewel het verschrikkelijke piepgeluid door de speakers. Bij een kerkgebouw is de kans hierop echter vele malen kleiner als in andere situaties. Dit komt doordat de afstand microfoon/luispreker vaak een stuk groter is en het geluid hoeft in de regel niet dermate veel versterkt te worden.
Steeds vaker wordt er tijdens een dienst of viering gebruik gemaakt van 1 of meerder akoestische instrumenten, zoals een gitaar. Vaak wordt deze niet versterkt over het audiosysteem en dat is jammer. Een microfoon van een paar tientjes zorgt ervoor niet alleen de eerste paar rijen de mooie klanken goed kunnen horen, maar ook helemaal achteraan.

Het gebruik van een bedrade of draadloze microfoon maakt voor de uitleg hierboven niet uit, en laat ik derhalve dan ook even achterwege.
Gitaar mic

Luidsprekers

Zoals microfoons, zijn de ook luidsprekers in allerlei modellen verkrijgbaar. Ieder met zijn eigen toepassing. Voor een kerkgebouw is dit hét meest belangrijke onderdeel om tot een goede verstaanbaarheid te komen. Het type gebruikte luidspreker en de plaatsing ervan zijn van zeer grote invloed op een goede verstaanbaarheid in het gebouw.

De meeste luidsprekers zijn gemaakt om een zo breed mogelijke spreiding van het geluid te realiseren. Dit om een zo mooi mogelijke verdeling van het geluid in de ruimte te krijgen. Dit geldt eigenlijk voor alle soorten luidsprekers, van de moderne compacte Bluetooth modellen tot aan de grote speakers bij echte audiofielen thuis. Bij een kerkgebouw (en eigenlijk elk ander gebouw met veel galm) is dit niet gewenst. Het waarom komt in het volgende hoofdstuk terug.
Wat willen we dan wel? We willen het geluid gaan bundelen, of beter gezegd, sturen.
Kan dat dan? Jazeker! Net als licht, denk bijvoorbeeld aan een zaklamp of de koplampen van een auto, is geluid te sturen. Dit is echter moeilijker te laten zien dan met licht. Ook is het gecompliceerder, maar door de komst van computertechniek in de laatste 5-10 jaar is de werking van dit soort speakers enorm veel verbeterd.

Hoe werkt het? In de basis komt het er op neer dat er niet 1,2, of 3 drivers met elk een verschillende functie in de luidspreker zitten. (Een driver is dat ronde ding waar het geluid daadwerkelijk uit komt). Met de functies bedoel ik dan hoge, midden en lage tonen.
In plaats daarvan worden vele drivers onder elkaar geplaatst. Dit begint met 5 en kan doorgaan tot enkele tientallen drivers die onder elkaar in een luidsprekerbehuizing geplaatst worden. Het effect is dat, doordat de speakers in een verticale positie geplaatst worden, het geluid horizontaal gebundeld wordt. Het geluid gaat er uit zien als een soort pannenkoek, ipv een bol. Des te meer drivers onder elkaar geplaatst, des te platter die pannenkoek wordt. Hoe dit technisch werkt gaat te ver voor dit artikel. Dit heeft enkele grote voordelen.
1. Door het gebundelde geluid zal er veel minder reflectie via muren en plafond plaats vinden. Hierdoor hoort de kerkbezoeker veel meer direct geluid van de luidspreker en veel minder het geluid wat gereflecteerd wordt via muren en plafond. Hoe dit komt leg ik later uit bij de akoestiek van het gebouw.
2. Het volume neemt veel minder sterk af naarmate je verder van de luidspreker weg gaat.
Normaal gesproken, neemt het volume met elke verdubbeling van de afstand de helft af. Ter illustratie: Op 1 meter van de speaker is het volume 100%, op 2 meter 50% op 4 meter 25% op 8 meter nog maar 12,5% enzovoorts. Dit betekent dat er al heel snel extra luidsprekers nodig zijn om, of voor niet te hard te gaan, of het achter nog goed verstaanbaar te maken. Met het geluid gebundeld, wordt dit effect heel sterk verminderd. Hoeveel hangt af van de hoeveelheid gebruikte drivers.
3. Door moderne computertechnieken te gebruiken is het zelfs mogelijk het geluid te sturen, zonder daarbij de luidspreker fysiek te verdraaien. Dit komt naast de betere verstaanbaarheid ook het esthetisch aspect ten goede.
4. Als door de grootte van het kerkgebouw toch de noodzaak blijkt voor extra luidsprekers, voor bijvoorbeeld verder weg, of aan de zijkant in de ruimte, kunnen deze meestal zo ingesteld worden dat het geluid tóch van voren lijkt te komen in plaats van aan de zijkant uit de luidspreker. Dit wordt bereikt door het op een nauwkeurige manier instellen van volume en vertraging ten opzichte van de hoofdluidsprekers voor in het kerkgebouw.

yamaha vxl serie

De akoestiek van het gebouw

Iedereen herkent wel het galmen in een kerkgebouw. Als het gebouw groot genoeg is, zou je zelfs een echo kunnen horen. Vaak komen hierdoor koren en instrumenten helemaal tot hun recht geeft het de stem van de spreker het karakteristieke geluid wat zo typerend is voor een kerkgebouw.

Hoe mooi dit ook klinkt, voor de verstaanbaarheid van met name spraak is dit een heel groot nadeel! Wij mensen zijn van nature gewend om waar te kunnen nemen waar geluid vandaan komt. Door de galm wordt hier ernstige verwarring gecreëerd. Dit komt doordat geluid wat geproduceerd wordt, hetzij door de stem zelf of versterkt door de luidsprekers, niet alleen rechtstreeks naar onze oren wordt geleid, maar ook indirect in onze oren komt via de reflecties van het geluid van de muren, ramen en plafond. Die komen (iets) later bij onze oren terecht dan de directe geluidsgolven. Geluid verplaatst zich namelijk met een bepaalde snelheid door de lucht. Dit is ruwweg 300 km/uur. Zeg dat we 10 meter van de luidspreker verwijderd zijn, het geluid zal er dan 0,1 seconde over doen om bij het oor te komen. Door de diverse weerkaatsingen via muren en plafond (en ook muren via muren, plafond enz.) zullen indirecte golven later aankomen. Een plafond van 12 meter hoog is geen uitzondering. Dus geluid weerkaatst via het plafond van een kerkgebouw zal er, kort door de bocht genomen, 2x 12m is 24 meter, 0,7 seconde over doen om bij hetzelfde oor terecht te komen. Dus horen we exact hetzelfde tussen de 0,1 en 0,7 seconden. Dat is erg verwarrend voor ons brein en vertaalt zich in heel slechte verstaanbaarheid.

Voor wie denkt dat dit allemaal wel meevalt zet ik het even in perspectief. De mens is in staat om te bepalen waar geluid vandaan komt doordat het geluid eerder bij het ene oor is dan het andere. Nu zit er ruwweg 20 cm tussen beide oren van de mens. Dit betekent dat geluid wat 45 graden van links komt, het geluid links zo’n 10cm eerder bij het linker oor is dan rechts. Oftewel 0,03 seconde! En dat kunnen we zonder moeite bepalen.

Natuurlijk mag dit nooit betekenen dat een kerkgebouw ‘galmdood’ gemaakt moet worden. Dit bepaalt juist het karakter van het gebouw, maar door het op de juiste manier te beperken en te sturen, blijft het karakter van het gebouw intact en wordt de verstaanbaarheid enorm vergroot.

Een heel verhaal, maar ik hoop hiermee op een eenvoudige manier een ander licht op geluid in een kerkgebouw te hebben gegeven.
Heb ik je nog niet verveeld en wilt u nog meer weten over techniek en bediening, lees dan verder!

Geluidstechniek in een kerkgebouw

Zonder enige vorm van techniek is het onmogelijk om geluid te versterken. In 1e instantie begon het om het gesproken woord van de Pastoor of andere geestelijke voor iedereen verstaanbaar te maken. Door een microfoon te plaatsten, deze op een versterker aan te sluiten en vervolgens via luidsprekers weer te geven, werd (en wordt nog steeds) de verstaanbaarheid vergroot. Echter tijden veranderen en is 1 microfoon niet meer voldoende. Vaak is er nog een 2e of zelfs 3e spraakmicrofoon aanwezig. Tot op zekere hoogte nog geen technische uitdaging. Helaas blijft het daar vaak niet bij. Steeds vaker krijgt u te maken met instrumenten, zoals keyboard, gitaar of blaasinstrumenten alsook muziek afgespeeld van CD of andere moderne media.
Om dit geheel te regelen wordt in de live techniek gebruik gemaakt van een mengtafel.

photolibrary mixer tf3 qtr left

De bediening hiervan is gecompliceerd en kan alleen bediend worden door een ervaren geluidstechnicus. Dit levert in alle gevallen de beste kwaliteit en verstaanbaarheid op, maar is tevens ook de duurste oplossing, mede omdat er een geschoold iemand voor nodig is.
In Amerika is het heel gebruikelijk dat er tijdens een dienst een technicus aanwezig is om het geluid te regelen.
Hier in Nederland zie je meestal dat er een vrijwilliger in een hoekje, of erger nog in een apart hokje zit om daar eventueel microfoons aan of uit te zetten (harder of zachter zetten wordt in mijn ervaring zelden of nooit gedaan) en muziek op het juiste moment in te starten.

Geluidstechniek automatiseren

Gelukkig kan het ook anders. Zonder vakkennis of ingewikkelde bediening.
In2Sound bied oplossingen aan welke verschillende taken automatiseren en wat niet geautomatiseerd kan worden zal met een op maat gemaakt aanraakscherm of tablet gedaan kunnen worden.

mtx3

Wat kan worden geautomatiseerd?

-          In- en uitschakelen van microfoons

-          Volumeregeling van microfoons

-          In- en uitschakelen van schermen of beamers

Wat moet ik dan zelf doen?

-          Niets, als u alleen microfoons gebruikt

-          Muziek instarten

-          Eventueel volume van instrumenten aanpassen

[afbeelding bediening iPad]

Ik wil meer info over geluid in het gebedshuis…

Dit horen we graag! We gaan graag vrijblijvend met u in gesprek. Hoe wij dat doen kunt u leze op de volgende pagina:
Werkwijze advies van In2Sound

Wat mag u van ons verwachten?

-          Eerlijk en oprecht advies

-          7 dagen per week support

-          Mooie esthetische oplossingen die het karakter van het gebouw behouden

-          Hoogwaardige installatie van ringleiding mogelijk in bestaande gebouwen

-          Gebruik van topklasse merken voor vele jaren probleemloos gebruik

-          Kinderlijk eenvoudige bediening van het systeem

Kwaliteit staat voorop

Onze merken